Visumbeperkings deur die Verenigde State verdiep spanning met Suid-Afrika oor grond en rassewette

Amerikaanse ambassadeur Brent Bozell sê die visumbeperkings is slegs die eerste stap in 'n reeks toenemende maatreëls, terwyl Pretoria Washington se vertolking van sy grond- en bemagtigingsbeleid as 'n verdraaiing verwerp.

21 September 2026

Afrikanervlugtelinge arriveer in die Verenigde State. (Foto: Amerikaners/Facebook)

Die Verenigde State het nuwe, geteikende visumbeperkings teen sekere Suid-Afrikaanse amptenare en ander buitelandse burgers ingestel oor wat Washington as rasgebaseerde diskriminasie, beleid oor grondonteiening sonder vergoeding en die aanhitsing van geweld teen minderheidsgroepe beskryf. Radio Orania, Pretoria FM en die nuusagentskap AFP, soos deur IOL weergegee, berig dat die Amerikaanse minister van buitelandse sake, Marco Rubio, die maatreëls aangekondig het sonder om enige individue by die naam te noem.

Volgens die Amerikaanse aankondiging, soos deur Pretoria FM en IOL aangehaal, is die visumbeperkings gemik op buitelandse burgers wat volgens Washington verantwoordelik of medepligtig is aan beleid wat onteiening van grond sonder vergoeding moontlik maak, rasgebaseerde diskriminasie implementeer, of retoriek gebruik wat geweld teen minderhede aanhits. IOL meld dat die Trump-administrasie die stap as die openingskoot in 'n reeks potensieel "severe" strafmaatreëls teen Pretoria beskryf het.

Radio Orania berig dat die Amerikaanse ambassadeur in Suid-Afrika, Brent Bozell, die nuwe visumbeperkings as slegs die eerste stap in 'n reeks toenemende maatreëls teenoor die Suid-Afrikaanse regering beskryf het. Hy het gesê: "Hierdie visumbeperkingsbeleid is slegs die eerste stap in 'n reeks toenemende maatreëls wat Amerika se vasberadenheid in hierdie saak sal toon," maar het geen besonderhede gegee oor wat die volgende stappe kan behels of wanneer dit ingestel kan word nie. In 'n berig deur IOL word Bozell ook aangehaal uit 'n Engelse verklaring waarin hy gesê het: "This visa restriction policy is only the first step in a series of escalatory measures that will show America's firm resolve in this matter".

Bozell het volgens Radio Orania gesê vorige gesprekke tussen Washington en Pretoria het nie die resultate gelewer waarop die Verenigde State gehoop het nie. Hy het verklaar: "Die tyd vir eindelose 'dialoog' het sy loop geneem. Nie meer nie. Amerika het net soveel geduld," en verder gewaarsku: "As gevolg daarvan gaan die gevolge, soos ek keer op keer probeer verduidelik het, noodwendig ernstig wees," terwyl hy terselfdertyd volgehou het dat die Verenigde State sterk en blywende betrekkinge met die Suid-Afrikaanse regering wil hê.

Die spanning tussen die twee lande het oor jare heen oor grondhervorming, gewelddadige misdaad en swart ekonomiese bemagtiging opgebou. IOL berig dat een van die belangrikste twispunte Suid-Afrika se nuwe onteieningswet is, wat in 2025 onderteken is om 'n apartheidsera-statut te vervang en om grondverkrygingsreëls met die postapartheid-grondwet in lyn te bring. Die wet laat die staat toe om privaat eiendom vir openbare doeleindes of in die openbare belang te verkry, en bepaal dat vergoeding in beperkte omstandighede op nul vasgestel kan word, onder meer by verlate, vervalle of oorverskuldigde grond. IOL meld dat geen onteiening nog onder die nuwe wet uitgevoer is nie.

Rubio het volgens IOL die onteieningswet as 'n reëling gekarakteriseer wat die regering toelaat om grond sonder vergoeding te vat, 'n beskrywing wat Pretoria as 'n verdraaiing van die wet se doel verwerp het. Suid-Afrika se departement van internasionale betrekkinge het in dié verband gesê: "We reiterate that healing the divisions of the past and establishing a society based on democratic values, social justice and fundamental human rights is a constitutional imperative," en het aangevoer dat die nuwe wet daarop gemik is om historiese onreg reg te stel binne die raamwerk van die grondwet.

Radio Orania en IOL berig dat Washington sterk beswaar maak teen rasgebaseerde beleide in Suid-Afrika, insluitend breëbasis-swart ekonomiese bemagtiging. IOL verduidelik dat Broad-Based Black Economic Empowerment (B-BBEE) sedert 2003 'n puntgebaseerde raamwerk bied wat maatskappye aanmoedig om swart eienaarskap en bestuur te verhoog, vaardighede te ontwikkel en van swartbesit-ondernemings te verkry, met sogenaamde ekwivalente-ekwiteitprogramme wat multinasionale maatskappye soos Microsoft en Google in staat stel om sekere vereistes na te kom sonder om plaaslike aandele oor te dra. Washington vereenselwig hom volgens IOL nie met die gebruik van ras as kriterium vir ekonomiese geleenthede nie, en IOL meld dat Elon Musk aangevoer het dat B-BBEE-reëls die rede is waarom Starlink nog nie 'n lisensie in Suid-Afrika gekry het nie.

IOL berig dat Bozell gevra het dat Amerikaanse maatskappye van B-BBEE-vereistes vrygestel word, terwyl die beleid in Suid-Afrika self ook gekritiseer word en tans onder hersiening is. In dieselfde ekonomiese sektor meld IOL dat Starlink-mederdinger Amazon Leo, wat deur die Amerikaanse miljardêr Jeff Bezos gesteun word, in Julie gesê het dat dit satelliet-internetdienste in 2027 in Suid-Afrika sou bekend stel in vennootskap met 'n plaaslike verskaffer.

Wat misdaad betref, beskryf IOL Suid-Afrika as 'n land met 'n ernstige probleem met geweldsmisdaad, met gemiddeld sowat 60 moorde per dag, wat een van die hoogste moordkoerse ter wêreld verteenwoordig. Volgens die jongste polisiestatistiek wat in dieselfde berig aangehaal word, is 5 427 moorde tussen April en Junie vanjaar aangemeld, terwyl die polisie een plaasmoord in dieselfde tydperk aangeteken het, sonder dat die slagoffer se ras gespesifiseer is. IOL wys daarop dat data wat deur die Transvaalse Landbou-unie van Suid-Afrika (TAU SA) versamel is, aandui dat 1 455 plaasmoorde tussen 1990 en 2025 aangeteken is, 'n gemiddelde van sowat 41 per jaar, wat nie die teorie van 'n "white genocide" onder wit boere staaf nie.

IOL berig dat randgroepe aan die uiterste regterkant onder wit Suid-Afrikaners die idee van 'n "white genocide" bevorder, en dat Elon Musk, wat in Suid-Afrika gebore is, dié bewerings gesteun het deur te argumenteer dat die regering medepligtig is aan plaasmoorde. Rubio het volgens dieselfde berig gesê dat die Suid-Afrikaanse regering konsekwent versuim het om "rural crime, violent and dehumanising rhetoric" teenoor Afrikaners, afstammelinge van Nederlandse setlaars, aan te spreek, terwyl Pretoria daarop reageer het dat dit "remains seized with the challenges of crime" en dat kriminele geweld nie enigiemand op grond van ras teiken nie.

Radio Orania meld dat Bozell in Maart vyf kwessies uitgelig het wat Washington met Pretoria wil aanspreek, onder meer beskerming van landelike gemeenskappe teen geweld, die veroordeling van retoriek wat geweld aanhits, vergoeding by onteiening, sekere rasgebaseerde ekonomiese beleidsmaatreëls en Suid-Afrika se betrekkinge met Iran en ander Amerikaanse teenstanders. Hy het destyds gesê dié kwessies is volgens die Verenigde State prakties oplosbaar en kan tot voordeel van albei lande wees, maar Radio Orania voeg by dat Pretoria reeds voorheen die Amerikaanse vertolking van sy beleid verwerp het en onder meer bewerings betwis het dat Afrikaners stelselmatig vervolg of gediskrimineer word.

Pretoria FM berig dat Suid-Afrika se minister van internasionale betrekkinge, Ronald Lamola, sterk op die nuwe visumbeperkings gereageer het en aangevoer het dat Suid-Afrika die soewereine reg het om wette in te stel wat historiese rasse-ongeregtigheid die hoof bied. Volgens Pretoria FM het Lamola gesê Washington moet Suid-Afrika se demokrasie en soewereiniteit respekteer en geskille deur diplomatieke gesprekke oplos, eerder as eensydige optrede, en dat die Suid-Afrikaanse regering die nuwe beperkings by die Verenigde State aangeteken het met die eis dat Amerika Suid-Afrika se wette moet respekteer.

Die parlement se voorsittende beamptes het volgens Pretoria FM gesê hulle weet nog nie wat die volle uitwerking van die nuwe visumbeperkings op Suid-Afrika sal wees nie, en dat Speaker Thoko Didiza en haar adjunk, Annelie Lotriet, eers sal moet wag om te sien hoe ver die maatreëls strek en of regeringsministers en hul gesinne geraak word. In dieselfde verslag beweer die voormalige ambassadeur Ebrahim Rasool dat die Amerikaanse besluit deur organisasies soos AfriForum beïnvloed is.

Pretoria FM meld dat Suid-Afrika voorheen die voormalige president Donald Trump se bewerings oor "wit volksmoord" verwerp het. IOL meld dat die oorgrote meerderheid moordslagoffers in Suid-Afrika swart is, terwyl TAU SA se eie data volgens IOL nie die bestaan van 'n "white genocide" onder wit boere staaf nie.

Kommentaar