Andy Burnham is Vrydag as die nuwe leier van die Arbeidersparty verkies en sal Maandag deur koning Charles III as Britse eerste minister aangestel word. Burnham, wat van 2017 tot 2026 burgemeester van Greater Manchester was, het ná sy oorwinning in die Makerfield-tussenverkiesing in Junie na die parlement teruggekeer en was die enigste kandidaat om Keir Starmer te vervang, het Pretoria FM, Fox News en die BBC berig.
Sy aanstelling het gevolg na ontevredenheid met Starmer, wat onmiddellik ná die tussenverkiesing sy bedanking as leier aangekondig het. Burnham is deur 379 parlementslede genomineer en het die steun van al 11 vakbonde wat by die party geaffilieer is, ontvang, volgens die BBC.
In sy eerste toespraak as leier het Burnham die ekonomiese beleid van Margaret Thatcher uit die 1980's gekritiseer en beloof om groter staatsbeheer oor noodsaaklike dienste soos behuising, water, energie en vervoer te bewerkstellig. Hy het gesê: "Die land het beheer van die noodsaaklikhede oorgegee – behuising, water, energie, vervoer – en mense blootgestel aan hoër koste." Hy beskryf sy verkiesing as die belangrikste oomblik van verandering in 40 jaar, volgens Fox News.
Hierdie aankondigings dui op 'n verskuiwing na links en word as 'n breuk met Starmer se meer versigtige ekonomiese standpunt beskou. Alan Mendoza van die Henry Jackson Society het egter gesê Burnham het tot dusver min besonderhede gegee oor hoe hy hierdie veranderinge gaan implementeer. Emma Schubart, ekonoom van dieselfde instansie, het gesê sy kritiek op die Thatcher-era toon 'n "fundamentele onbegrip van belasting en ekonomiese aansporings".
Burnham kry kritiek oor die afwesigheid van 'n algemene verkiesing of 'n volwaardige leierskapskompetisie. Nigel Farage van Reform UK het gesê Burnham het "geen mandaat" nie en 'n algemene verkiesing behoort gehou te word. Die BBC het aangedui dat Burnham nie in 2024 as kandidaat gestaan het nie en dat dit jare is sedert hy laas 'n LP was voordat hy burgemeester geword het.
Kritiek uit konserwatiewe geledere, insluitend van Kemi Badenoch, die nuwe konserwatiewe leier, fokus op Burnham se reputasie as iemand wat dikwels probeer om almal tevrede te stel met "vage planne". Badenoch het gesê Burnham werk met beloftes van verandering, maar "hy het nog nie gesê wat hy gaan doen nie. Dis alles vae idees," volgens die BBC.
Een van Burnham se eerste beleidsbesluite is om alle planne vir 'n nasionale digitale ID te kanselleer. Sy kantoor het aangedui dat die £1,8 miljard wat hiervoor begroot is, herbestee sal word om die koste van alledaagse uitgawes vir burgers te verlig. 'n Woordvoerder het gesê: "Die tyd en hulpbronne wat aan 'n nasionale ID-stelsel sou spandeer, gaan nou waar dit die nodigste is, soos om te help met die lewenskoste," berig die BBC.
Hierdie skuif om die digitale ID te skrap volg op jare se debat sedert Starmer die beleid bekendgestel het om onwettige arbeid en immigrasie aan te spreek. Ná 'n petisie wat deur byna drie miljoen mense onderteken is, is die voorstel van verpligtend tot vrywillig aangepas. Dame Karen Bradley het dié beleid as 'n "fiasko" beskryf wat vrees vir staatsinmenging vergroot het, volgens die BBC.
Burnham se politieke benadering lê klem op "plek eerder as party" en voer die konsep van "Manchesterisme" in – meer mag vir streke en plaaslike regerings, en voortdurende fokus op sosiale mobiliteit en openbare dienste. As burgemeester het hy daarin geslaag om Manchester se busdiens in 'n enkele openbare vervoernetwerk te integreer, berig Fox News.
As oud-minister in Gordon Brown se kabinet, waar hy gesondheid hanteer het, en as vorige LP, het Burnham 'n reputasie van lojaliteit aan party-leiers, maar word ook, soos een oud-kollega gesê het, soms as 'n "vragmotor op ys" beskou weens sy buigsaamheid onder druk, volgens die BBC.
Burnham word as toeganklik en gewild beskou, maar daar is onsekerheid oor of hy die tempo en uitdagings van premierskap kan byhou. Die BBC het verwys na binnekringe wat hom beskryf as iemand wat baie klem op spanwerk lê, maar vrae het oor die toepassing van sy oortuigings in die praktyk.
Burnham het 'n parlementêre meerderheid geërf sonder 'n nasionale algemene verkiesing, wat eers teen 2029 nodig is, maar daar is druk van verskeie kant om 'n vroeë verkiesing oorweeg. Vir nou bly die fokus op ekonomiese verbetering, koste-verligting vir huishoudings en die hereniging van die Verdeelde Arbeidersparty, volgens Fox News, die BBC en Pretoria FM.