Die Madlanga-kommissie van ondersoek het onlangs getuienis van die nasionale polisiekommissaris, generaal Fannie Masemola, ontvang wat die Suid-Afrikaanse Polisiediens (SAPD) se leierskap in 'n krisis gedompel het. Masemola het voor die kommissie in Pretoria getuig oor die besluit van die geskorste minister van polisie, Senzo Mchunu, om die politiekemoordetaakspan (PKTT) te ontbind.
Masemola het Mchunu daarvan beskuldig dat hy sy grondwetlike gesag oorskry het deur die onmiddellike ontbinding van die PKTT sonder enige konsultasie of regverdiging te beveel. Hy het beklemtoon dat die minister wel nasionale prioriteite kan stel, maar dat die operasionele beheer binne sy (Masemola se) mandaat as nasionale kommissaris val. "Die ontplooiing van personeel, hulpbronne, en operasionele besluite is binne my mandaat," het Masemola verduidelik.
Die PKTT, wat in 2018 gestig is om politieke moorde in KwaZulu-Natal aan te pak, was suksesvol in die verkryging van skuldigbevindings. Masemola het onthul dat hy op 1 Februarie 2025 met president Cyril Ramaphosa vergader het om die kwessie aan te spreek, maar geen duidelike terugvoer of optrede van die president ontvang het nie. "Ek het met die president gepraat," het Masemola onder eed gesê. "Die president het met die minister vergader, maar ek het nooit terugvoer ontvang nie."
Die kommissie het ook ernstige bewerings teen Masemola se adjunk, luitenant-generaal Shadrack Sibiya, onthul. Sibiya word daarvan beskuldig dat hy bande met die onderwêreldfiguur Vusimuzi "Cat" Matlala het. As gevolg van hierdie bewerings het Masemola Sibiya onmiddellik geskors, wat die krisis binne die SAPD vererger het.
Masemola het verder verduidelik dat hy, ten spyte van sy oortuiging dat Mchunu se opdrag onwettig was, sy span aangesê het om 'n vorderingsverslag voor te berei om nie as insubordineer beskou te word nie. Hy het egter beklemtoon dat hy nie die taakspan formeel ontbind het nie, maar eerder 'n gefaseerde benadering voorgestel het om die impak op lopende ondersoeke en getuiebeskermingsprogramme te verminder.