VSA loods aanvalle op Iran se kern­fasiliteite

22 Junie 2025

President Donald Trump van die VSA kondig op 22 Junie 2022 aanvalle op Iran se kernfasiliteite aan. (Foto: Withuis/YouTube)

Op Sondag, 22 Junie 2025 het die Verenigde State militêre aanvalle op drie van Iran se belangrikste kernfasiliteite – Fordo, Natanz en Isfahan – uitgevoer, wat 'n dramatiese eskalasie in die konflik tussen Israel en Iran beteken. President Donald Trump het die operasie as 'n "spektakulêre militêre sukses" beskryf en beweer dat die fasiliteite "heeltemal en volledig vernietig" is, volgens 'n plasing op sy Truth Social-platform.

Die aanvalle, wat met B-2-bomwerpers en Tomahawk-kruismissiele uitgevoer is, het veral die ondergrondse uraanverrykingsfasiliteit by Fordo geteiken, wat as 'n sleutelkomponent van Iran se kernprogram beskou word. Volgens berigte is ses bunkerbrekerbomme op Fordo gebruik, terwyl tot 30 Tomahawk-missiele op Natanz en Isfahan vanaf 'n Amerikaanse vlootduikboot afgevuur is. Trump het bevestig dat alle Amerikaanse vliegtuie veilig uit Iran se lugruim teruggekeer het en het Iran gewaarsku om nie terug te slaan nie, met die dreigement dat toekomstige aanvalle "veel erger en makliker" sal wees.

Israel se eerste minister Benjamin Netanyahu het Trump gelukgewens en die aanvalle as 'n historiese oomblik wat die Midde-Ooste se toekoms kan verander, beskryf. "Jou moedige besluit om Iran se kernfasiliteite met die indrukwekkende krag van die Verenigde State aan te val, sal die geskiedenis verander," het Netanyahu in 'n videoboodskap gesê. Hy het bygevoeg dat die VSA "gedoen het wat geen ander land op Aarde kon doen nie" en dat hy en Trump "soos nog geen span voorheen nie" saamgewerk het om hierdie bedreiging uit te skakel.

Iran se buitelandse minister, Abbas Araghchi, het die aanvalle as 'n "ernstige skending van die VN-Handves, internasionale reg en die Kernwapen­beperkings­verdrag" veroordeel. Iran se Atoomenergie-organisasie het verklaar dat daar geen tekens van radioaktiewe kontaminasie is nie en dat die skade aan die fasiliteite minimaal was, aangesien die terreine vooraf ontruim is. Mohammad Manan Raisi, 'n wetgewer van Qom-provinsie waar Fordo geleë is, het aan die semi-amptelike Fars-nuusagentskap gesê dat die fasiliteit nie ernstig beskadig is nie. Iran se president, Masoud Pezeshkian, het gewaarsku dat enige verdere aanvalle 'n "meer verwoestende" vergelding sal uitlok, en beklemtoon dat Iran sy kernprogram "onder geen omstandighede" sal staak nie.

Die Internasionale Atoomenergie-agentskap (IAEA) het op Sondag vroeg bevestig dat geen verhoging in radioaktiewe vlakke buite die terreine waargeneem is nie, wat ondersteun word deur Saoedi-Arabië se Kern- en Radiologiese Regulerings­owerheid, wat geen radioaktiewe effekte in Golfstate bespeur het nie.

Die aanvalle volg op Israel se militêre operasie, "Operasie Leeu wat Opstaan," wat op 13 Junie 2025 met aanvalle op Iran se kern- en militêre teikens begin het. Iran het in reaksie daarop honderde missiele en hommeltuie op Israel geloods, wat 'n lugoorlog ontketen het wat nou al meer as 'n week duur. Die Amerikaanse betrokkenheid was tot nou toe beperk tot wapenverkope en moontlike intelligensie­deling met Israel, maar die direkte aanvalle verteenwoordig 'n beduidende eskalasie.

Internasionale reaksies was gemeng. Jemen se Houthi-rebelle het die Amerikaanse aanvalle as 'n "gevaarlike eskalasie" veroordeel en gedreig om Amerikaanse skepe in die Rooisee te teiken. Irak het gewaarsku dat die aanvalle vrede en stabiliteit in die streek bedreig, terwyl Egipte se president, Abdel Fattah el-Sisi, 'n onmiddellike wapenstilstand gevra het. In die VSA het sommige wetgewers, soos minderheidsleier in die Huis van Verteenwoordigers, Hakeem Jeffries, die aanvalle teengestaan, terwyl ander, soos die konserwatiewe radiogasheer Mark Levin, Trump se optrede as 'n stap om 'n wêreldoorlog te voorkom, verdedig het.

Kommentaar