Iranse oorlogskepe se aankoms in Kaapstad wek kommer oor buitelandse beleid

Iranse oorlogskepe word in Kaapstad verwag om aan gesamentlike vlootoefeninge deel te neem, te midde van kommer oor Suid-Afrika se buitelandse beleid en verhoudings met Westerse vennote.

29 Desember 2025

'n Vloot met skepe van vyf lande tydens Operasie Blywende Vryheid in die See van Oman. (Foto: Amerikaanse Vloot/PH3 Alta I. Cutler)

Suid-Afrika se buitelandse beleid beleef hernude kritiek ná die verwagte aankoms van Iranse oorlogskepe in Kaapstad. Die skepe sal glo aan die Mosi III-vlootoefeninge deelneem, 'n gesamentlike militêre oefening met lande soos Rusland en Sjina, berig Radio Orania en Maroela Media.

Skout-admiraal Shahram Irani, bevelvoerder van Iran se vloot, het volgens dieselfde bronne bevestig dat Iran se 103de en 104de vlootgroepe reeds op hul internasionale sending vertrek het. Die 103de vlootgroep word in Kaapstad verwag om aan die Brics-verwante oefening deel te neem.

Hierdie ontwikkeling vind plaas terwyl Suid-Afrika se verhouding met die Verenigde State gespanne is. Sommige waarnemers reken dat die verwelkoming van gesanksioneerde state soos Iran en Rusland tot verdere verswakking van hierdie bande kan lei. Chris Hattingh, die Demokratiese Alliansie (DA) se woordvoerder oor verdediging en militêre veterane, het volgens Radio Orania en Maroela Media gesê dat die regering se sogenaamde beleid van neutraliteit onder verdenking kom, aangesien samewerking met Westerse lande afneem terwyl bande met lande soos Iran en Rusland versterk word.

Hattingh voer aan dat die verwelkoming van militêre magte uit gesanksioneerde state 'n politieke boodskap uitstuur, ongeag of die regering dit openlik wil erken. Hy meen Suid-Afrika se beleid van onpartydigheid is besig om te verswak en handhaaf dat eers stille samewerking uiteindelik tot openlike keuses vir outoritêre state lei.

Hy sê daar is onvoldoende deursigtigheid en beperkte parlementêre toesig oor hierdie militêre verbintenisse. Hattingh verwys verder na gebeure soos die kansellasie van gesamentlike oefeninge met die Verenigde State en die afwesigheid van Amerikaanse deelname aan die Africa Aerospace and Defence-uitstalling as aanduiders van 'n verslegtende verhouding met demokratiese vennote.

Hy wys daarop dat selfs al het Suid-Afrika onlangs by die Verenigde Nasies teen Rusland gestem, 'n enkele stem bitter min beteken as daar terselfdertyd militêre samewerking met Rusland en Iran voortgaan. Hierdie samewerking vind volgens hom plaas sonder voldoende deursigtigheid en parlementêre oorsig.

Hattingh sê die DA sal deursigtigheid oor alle militêre oefeninge waarby gesanksioneerde state betrokke is, eis, en dring aan op sterker parlementêre toesig oor die Suid-Afrikaanse Nasionale Weermag se internasionale verbintenisse. Die party beoog om president Cyril Ramaphosa verantwoordbaar te hou vir behoorlike burgerlike beheer oor verdedigingsbeleid.

Volgens Hattingh verhoog die Iranse president se onlangse uitsprake dat Iran teen die Verenigde State en sy Westerse bondgenote in oorlog gewikkel is, die risiko om die Iranse vloot juis nou in Suid-Afrika te verwelkom.

Kommentaar